8 november 2006: Duitsland



Twee ontmoetingen in Hoegaarden met François Langbeen, dé specialist rond Duitse wijnen, en mijn eigen ervaringen in restaurants in Waldshut met klanten maakten mij al lang een adept van de grote Duitse wijnen. Deze degustatie was dan ook bedoeld om mijn enthousiasme over te brengen op de CSP leden en we proefden een selectie van types en stijlen. Een deel van de stijlen was ons na de Vinikus degustatie niet helemaal onbekend en dat maakte de degustatie wat minder verrassend.
We proefden één schuimwijn, elf witte en drie rode.

Muskateller Kabinett, Burkheim Schlossgarten, Weingut Bercher, Baden, 2002: Erg goed wijndomein in Burkheim, een dorp in de mooie wijnstreek Kaiserstuhl. Het domein bestaat al 300 jaar en is nog steeds gevestigd in het in 1756 gebouwde Gutshaus. De broers Rainer en Eckhardt Bercher zijn de negende generatie en het zijn "joviale perfectionisten, die wijn maken voor hun plezier en en niet voor analytische ontleding", dit volgens Oz Clarke. Traditioneel maar zeer kwaliteitsbewust en modern uitgerust. In de wijngaard worden handpluk en opbrengstbeperking toegepast. 12,85 euro, Langbeen. Van deze druif is maar 80 ha aangeplant in heel Duitsland (eigenlijk de muscat jaune à petits grains rondes). Bijna wulps, zeer kruidig en fruitig (exotisch fruit, lychee, ananas) aroma, lijkend op dat van gewürztraminer; in de mond dan weer verrassend fris, met veel zuren en veel fruit en een mooie structuur; zeer interessante wijn; *(*)

Rödelsee Küchenmeister, Silvaner Kabinett, Juliusspital, Franken, 2005: Het beroemde Juliusspital werd in 1576 door een prinsbisschop voor caritatieve doeleinden gesticht en het is ook vandaag nog steeds een ziekenhuis, congrescentrum, apotheek, bejaardentehuis en een palliatief centrum. Een deel van hun inkomsten komen uit een wijndomein van 169ha (ook nog 1000ha graan en 3500 ha bos). Het is het grootste domein van Franken en het derde grootste van Duitsland. 40% van de aanplant bestaat uit silvaner, de druif die het in de wijnbouwregio Franken het beste doet. 8,95 euro, Langbeen. Fruit, bloemen, amandelen, mooi vol met een mineralige toets (maar geen leisteen, volgens François wel gips); opent zeer fruitig in de mond, zuren meer naar het einde en een lekkere frisse afdronk; een eetwijn, volgens François zeer goed bij alles wat uit de grond komt. *(*)

Chardonnay, Sint-Lamprecht, Weingut Bergdolt - Klostergut Sint-Lambrecht, Pfalz, 2005: 23,5 ha groot domein in de Mittelhaardt. Rainer & Günther Bergdolt zijn de eigenaars (nu al de 8e generatie). In 1754 overgenomen door Jakob Bergdolt, daarvoor bekend als Klostergut St. Lamprecht en eigendom van de universiteit van Heidelberg. Sinds 1911 bottelt het wijngoed zelf zijn wijnen. Friedrich Bergdolt, de man die hier mee begon, is één van de pioniers van de wijnbouw in de Pfalz. VDP lid. 10,7 euro, Langbeen. Mijn allereerste, op hoongelach onthaalde impressie, was die van een wafelkraam op de kermis (de boter, de olie ? ), maar na draaien wonnen de agrumes de bovenhand; in de mond bleek hij fris en levendig, met helemaal achteraan een golf witte pompelmoes, inclusief het bijhorende bittertje van het witte deel ervan; *(*)

Riesling Sekt, Bacharach Kloster Fürstenthal, Weingut Ratzenberger, Mittelrhein, 2001: Domein geleid door Jochen Ratzenberger, de derde generatie Ratzenberger's. Vanaf 1997 terug op hoog niveau. Rieslingspecialist met wijnen met intensieve, mineralige, staalfrisse zuren en een zeer lang verouderingspotentieel. 12,45 euro, Langbeen. Een pas gedegorgeerde sekt die volgens François 30 jaar oud kan worden. Ons eerste aroma was inderdaad vooral dat van gist, maar dit verdween heel snel en werd vervangen door dat van appel en een wat mineralig element; mooi en enthousiast bruisend in de mond, lekker mineralig en zéér fris; wat te jong eigenlijk; 's avonds bij het thuiskomen en de dag erna nog een glas, veel zachter geworden en veel beter evenwicht; (*) maar misschien wel * voor zijn toekomstpotentieel

Riesling, Weingut Gunderloch, Rheinhessen, 2005: °1890 door Carl Gunderloch, een bankier, en overgrootvader van Agnes Hasselbach-Usinger, echtgenote van wijnmaker Friedrich (Fritz), tot begin jaren 80 wijndocent in Oppenheim. Een rechtgeaarde riesling specialist. Het domein bezit veel ha (bijna 80% van het geheel) in de premier cru Nackenheimer Rothenberg. Niet helemaal bio, maar gaat wel zo zorgvuldig mogelijk te werk en vermijdt het gebruik van herbicides wanneer hij kan. Selectieve oogst naar rijpheid. Temperaturgestuurde rijping in edelstaal, tot 80 dagen om een grote concentratie te krijgen. Daarna verblijft de wijn in grote oude houten vaten van 600l. 7,55 euro, Langbeen. Instapcuvée. Exotisch fruit in de neus dat steeds sterker wordt naarmate hij openstaat; zet licht zoet en zeer fruitig aan, wordt dan lekker fris en blijft fruitig tot het einde. Zeer veel mineralen in de afdronk. Erg aangename wijn voor alledag. *

Riesling, Weingut Robert Weil, Rheingau, 2004: °1875 door Robert Weil, een voormalig professor Duits aan de Sorbonne. Nu olv Wilhelm Weil, de vierde generatie. De Japanse gigant Suntory is mede-eigenaar. 65ha groot domein, met 98% riesling en 2% spätburgunder. Beschouwd als één van de beste riesling-wijndomeinen ter wereld en vooral zijn zoete wijnen worden als de grootste zoete rieslings beschouwd. Ook één van de beste domeinen van de Rheingau (indien niet het beste). VDP-lid. Zeer sterke reputatie. Er wordt met de hand geoogst in verschillende beurten en het kan acht tot tien weken duren eer een wijngaard helemaal geplukt is. Geen kunstmest, geen herbicides. 9,85 euro, Langbeen. Instapcuvée. Eerst mineralig, na walsen veel frisse tonen en veel complexiteit. In de mond veel minder zuur dan je zou verwachten, veel fijner en fruitiger, met de zuren pas op het einde. *

Quarzit, Riesling, Peter Jakob Kühn, Rheingau, 2005: Wijngoed uit 1786. Vandaag olv Peter Jakob Kühn, de 11e generatie. 15ha groot familiedomein met 83% riesling. Sommige stokken zijn tot 60jaar oud. Loess of leem, dooraderd met quarzit, tonadern of kies. Minutieuze aandacht in de wijngaard opdat de druiven bij optimale rijpheid geplukt worden en tegelijk zoveel mogelijk mineralen opnemen. Biodynamisch. Alleen spontane gisting, geen giststammen van buiten het domein. Heel sterke reputatie. Niet echt goedkoop, wel heel goed. Hun droge witte wijnen krijgen als aanduiding van hun kwaliteit 0, 1, 2 of 3 druifjes op het etiket. 11,9 euro, Langbeen. Voor deze wijn werden druiven van verschillende wijnbergen op de Oestricher Doosberg gebruikt. Bij het inschenken mineralig en zelfs licht stinkend, maar dan komt nectarine fruit en een zweempke petrol; evolueert zeer mooi in het glas. In de mond zeer fruitig (nectarine), mooie complexiteit, zijdezacht, heel mooie fruitige afdronk; wijn met veel diepgang. Sterke p/k verhouding. ***

Riesling Spätlese, Kallstadt Saumagen, Weingut Koehler-Ruprecht, Pfalz, 2004: Domein uit 1700. In 1969 overgenomen door Otto Philippi. Momenteel olv Bernd Philippi, wijnbouwingenieur en levensgenieter die over de hele wereld ervaring opdeed voor hij in 1986 het domein van zijn vader overnam. Droge rieslings, niet op edelstaal maar op klassieke Duitse eiken vaten. Alleen natuurgisten. Passionele wijnmaker die ook internationaal (Portugal, VS) actief is. VDP lid. Typisch voor zijn wijnen is dat ze pas na enkele jaren rijping zichzelf openbaren. Langbeen, 11,85 euro. Deze ruwe diamant mocht volgens François niet open voor 2010. Nu nog geurend naar medicijnkastje zonder een spoor van fruit; ook in de mond erg speciaal en zelfs ronduit bizar; na twee dagen ijskast: in de geur is het medicinale weg, maar nu is hij erg neutraal; in de mond nu zuiver en fris, met een klein vlaagje fruit en een diepe lange finish; bleef de volgende dagen vaag en werd niet meer beter en er ontwikkelde zich ook een lichte oxydatieve toets.

Riesling Terra Montosa, Weingut Georg Breuer, Rheingau, 2005: Domein uit 1880. Rond 1900 door Peter Breuer overgenomen van Albert Hillebrand en Peter Scholl. De naam dankt het domein aan de in 1982 overleden Georg Breuer, de zoon van Peter. Momenteel geleid door de broers Bernhard en Heinrich Breuer. 30ha, waarvan 24 riesling. Zeer pure, heldere droge wijnen die toch minstens vijf jaar kelder zouden moeten krijgen. Ook actief in Portugal en Zuid-Afrika. Goede vriend van Bernd Philippi. Overleden in 2004. Grosses Gewächs stichter. Was één van de boegbeelden van de Duitse Riesling. Lage opbrengsten (45hl/ha gemiddeld, 15 tot 25hl/ha op de beste stukken), aparte oogsten, aparte vinificatie op edelstaal. Kent vier klassen: Gutswein, de basiscuvée, Estate wijn (typisch terroir), Montosa (tweede label) of de topper met aanduiding van de wijngaard. VDP-lid. 14,25 euro, Langbeen. Gemaakt met de druiven van de minder goed gelegen stukken van de beste wijngaarden. Zeer gesloten maar er is onmiddellijk al wel een spoor van zeer zuiver fruit; heel vriendelijke sympathieke wijn die al in het glas openkomt en heel positief evolueert; in de mond filigraanfijn, zeer fijn en subtiel; volgens Gert " de geur van een fris ontluikend meisje" zoals in het boek Parfum. ***(*)

Spätburgunder Trocken, Weingut Bercher, Baden, 2003: Mijn eerste flessen van deze wijn kocht ik op het domein zelf, nadat ik ze in een restaurant in Waldshut leerde kennen. Op oude eiken vaten gerijpt. Langbeen, 8,7 euro. In de neus melkchocola en vanille, in de mond zeer lekker fruit, vlierbes, leuk en plezant; aardige wijn voor alledag, heel vriendelijk, zelfs licht gekoeld een geweldige zomerwijn, ook perfect bij vis. *(*)

Spätburgunder Auslese, Sint-Lamprecht, Weingut Bergdolt, Pfalz, 2004: 15,85 euro, Langbeen. Uitermate verschillend van de spätburgunders van bercher: volgens F andere bodem en andere stokken; wordt niet elk jaar gemaakt: even een beetje putteke, dan kruidnagel, "garrique" was een woord dat veel viel; in de mond rode bosvruchten, leder, een beetje een dierlijke toets en een stevig bittertje in de finish. 15% alcohol !!! hele straffe pinot noir uit een erg warm stukje Duitsland; niet slecht maar not onze cup of tea. *

Spätburgunder Barrique, Weingut Bercher, Baden, 2003: 16 euro, Langbeen. Zachte, fruitige wijn, veel vanille; lekker, zeer vol, een wijn om op te kauwen; voor- en tegenstanders: voor: hmmm, lekker hout….tegen: bwakkes te veel hout ! ** is mijn persoonlijke opinie, niet die van alle proevers aan de tafel

Riesling Kabinett, Schloss Lieser, Moezel, 2001: Domein uit 1904 maar na een paar wisselingen van eigenaar vanaf de jaren 70 sterk achteruitgegaan. Thomas Haag, een telg van de in wijnland erg bekende Haag familie, kocht het in 1997, maar was er toen al vijf jaar werkzaam als bedrijfsleider en keldermeester. 8,5 ha. Selectieve oogst met verschillende doorgangen om perfect gerijpte druiven te hebben. Verschillende percelen in premier cru wijngaarden, maar meestal verkocht onder de naam Schloss Lieser, met uitzondering van de Lieser Niederberg Helden. Leisteenbodems op steile hellingen. VDP lid. Zeer goed bezig. Langbeen, 8,4 euro. Mineralen die al naar het petrol-achtige gaan, veel sinaasappel, met ertegenaan schurende mango, na een tijdje ook rabarber; mooi gebalanceerd, halfzoet maar maakt eigenlijk vooral een zeer frisse indruk; *

Riesling Spätlese, Saarburg Rausch, Weingut Forstmeister Gelz-Zilliken, Saar, 1999: 13ha. Hans-Joachim Zilliken. Alleen Riesling. Excellente zoete wijnen die hun mineraliteit niet verstoppen. Al verschillende generaties in dezelfde familie. VDP lid en medestichter. Dochter Dorothy bereidt de opvolging voor. Gemiddeld 30 jaar oude stokken. Leisteen. In de wijngaard wordt de opbrengstbeperking rigoureus toegepast. De oogst gebeurt in verschillende fasen om perfect rijpe druiven te oogsten. Diepe ondergrondse kelders waar met zwaartekracht wordt gewerkt en die dankzij nabije bronnen erg koel blijven. Zeer goede zoete wijnen die pas na jaren hun karakter vrijgeven. 15,55 euro, Langbeen. Zeer intense aroma's van sinaas, twee dagen later meer omwikkeld door petroleum, maar nog altijd even intens; zoet en fris, zéér complex, zeer evenwichtig en zeer lekker. Ook na vier dagen nog altijd bijna perfekte zoete wijn en bleef dat tot het allerlaatste glas. Eén van de beste zoete Duitsers die ik ooit proefde. ***(*) en twijfelde aan ****

Riesling Spätlese, Nackenheim Rothenberg, Weingut Gunderloch, Rheinhessen, 1996: Deg CSP, 8 november 06, Langbeen, 16,1 euro. Goudgele kleur; aroma's met honing en veel complexiteit; frisse wijn in de mond met veel zuren en bijna onopvallende zoetheid; ** maar Gert, de man die de wijn mee naar huis nam kloeg over een toenemende plakkerigheid, dus de groepskwotering gaat eerder naar *.

Conclusie: Een aangename kennismaking, maar de verrassing rond Duitsland was al wat weg na de vinikus degustatie en dit speelde wat in het nadeel van François. Ikzelf kreeg de indruk dat hier toch wel wat wijnen tussen de 15 en 25 euro mankeerden om een volledigere indruk te geven. Na onze degustaties rond Oostenrijk, Engeland en Duitsland, ondervonden we een zekere noordelijke proefmoeheid...Misschien gaan we volgend jaar eens een paar keer terug naar de bron (La France).