5 mei 2010: Jacques Massy (Troca Vins)



Sommigen onder ons kennen Jacques al lang en het is één van de "wineshocks" die ik van mijn hele leven niet vergeet: mijn eerste vin naturel van de chenin druif. Sindsdien zijn de proefnota's van wijnen die ik bij hem kocht en proefde doorspikkelt met woordjes als electriciteit, vonken, complexiteit, en vele dingen die niet te beschrijven zijn. Samen met maatje Gert vonden we het al lang tijd dat Jacques eens kwam uitleggen hoe dat dan wel zat met die wijnen en nu was het er eindelijk van gekomen.
We proefden zes witte en zes rode.

Sauvignon, Touraine, Domaine Pibaleau, 2008: Domein in Azay-le-Rideau, op de weg naar Langeais. Al sinds 1886 in de familie. Christine en Pascal Pibaleau. 16ha. Klei en silex. 6000 stokken per ha. Bio sinds kort, grondbewerking en enherbement sinds een vijftal jaren. 7,96 euro. Bloemen, gist, vleugke was en kalk, wat later ook venkel; fris, met snoep en bloemetjes en groene appel; verfrissende lekkere witte, correct geprijsd **

Vignasou, Vin de Table de France, Les Capriades, 2008: Domein in Mareuil-sur-Cher. Pascal Potaire komt eigenlijk uit de Dordogne en ziet er meer uit als een IT-nerd dan een wijnmaker, maar hij is een uitermate fascinerend en interessant man die erg originele én lekkere wijnen maakt. Na een eerste poging in Jasnières werkt hij 2 jaar bij Bois Lucas in de Loir-et-Cher vooraleer hij opnieuw start met een paar ha wijngaard. Eerste jaargang 2004. Zo goed als alle cuvées komen uit als Vin de Table omdat Pascal niet erkent dat men moet slechte wijn maken omdat dat in een reglementje staat. Hij maakt zijn wijnen “natuurlijk” met minimale doses sulfiet. 12,37 euro. Sauvignon blanc. Heel weinig sulfiet; Ongefilterd en dus niet helemaal helder; In de neus wild en natuurlijk, gele appeltjes; droog en strakcomplex, lang en diep, wat later echt sprankelfris fruit (pompelmoes voor mij); **(*)

Orbois, Vin de Table de France, Les Capriades,, 2007: 12,25 euro. Menu pineau druif, een neefje van de chenin blanc. Eigenaardige neus die ons deed denken aan pizza napoletana (het deeg?) en die later zelfs aan vlees deed denken; strak, complex en wild, rebels ***

Le P’tit Caporal, Montlouis AOC, Domaine Frantz Saumon, 2006: Frantz Saumon nam na een carrière als houthakker in Canada en Frankrijk in 2001 dit domein over. 5ha. Klei en silex. Non interventionist. Grondbewerking in de wijngaard. Met de hand geplukt. Laat zijn wijnen lang rijpen wat ze veel diepgang geeft en mooi verouderpotentieel zonder te moeten terug grijpen naar het overmatig gebruik van sulfiet. De P’tit Caporal krijgt 12 maanden vatrijping, de Clos du Chêne 18 en komt van oudere stokken. Ze kunnen 8 à 10 jaar op kelder en zouden heel mooi moeten kunnen verouderen. 15,75 euro. Chenin blanc. In de neus strak, hout, iets van kaas; breed en zelfs vet, nogal zacht maar met genoeg karakter, erg anders dan in februari, waar zijn de zuren ? of komt dit omdat de vorige ook al erg fris was ? **(*)

Suivre son Chenin, Domaine Lechartier, Montlouis, 2006: Domein in Montlouis-sur-Loire. In 2006 opgericht met 4ha wijngaard op het plateau van Husseau. Klei en silex op een kalklaag. 5 à 100 jaar oude stokken. Gebroeders Yann (°1977) en Loïc (°1979) Lechartier. Yann deed ondermeer stages bij Francois Plouzeau en Chantal Lescure. De wijngaarden werden al tien jaar lang bewerkt in lutte raisonnée, inclusief ploegen in plaats van herbicides (heel belangrijk voor de kwaliteit van de wortels van de stokken). Nu in conversie naar bio. Vinficatie op inox en tien jaar oude eiken vaten (om geen eiksmaak af te geven). 16,69 euro. In de neus was, gedroogd geel fruit; in de mond eveneens gedroogd fruit,strak, intens en héél interessant ***

Les Acacias, Cour-Cheverny, Domaine du Moulin, 2006: Domein in Cellettes, Cheverny, Loire. 17ha waarvan 7 rood (50% pinot noir, 40% gamay en 10% Cot) en 6 wit (65% sauvignon en 35% chardonnay, maar ook romorantin, chenin en menu pineau), verdeeld tussen de AOC’s Cheverny en Cour-Cheverny in de Sologne. Wijngaarden op licht glooiende hellingen met klei, zand en vuursteen. 55000 flessen/jaar. Hervé Villemade erfde het domein van zijn ouders in 1995 en in 1999 kwam zijn zus Isabelle meehelpen. Hij had gestudeerd in Amboise en Macon en de eerste jaren werkte hij heel klassiek, met mechanische oogst en sproeicampagnes. Pas toen hij telkenmale weer teleurgesteld werd in de kwaliteit van zijn wijnen, een allergie voor sulfiet ontwikkeldde en zelfs in goede jaargangen zijn wijnen niet verkocht kreeg begon hij zich vragen te stellen. Op dat moment maakte hij kennis met de wijnen van Puzelat en Marcel Lapierre, schrok van hun kwaliteit en begon te experimenteren met technieken als grondbewerking, handmatige oogst en het zoveel mogelijk vermijden van sulfiet. Deze wijnen waren niet alleen in zijn ogen duidelijk beter, maar ze verkochten ook veel sneller en Hervé besloot het hele bestuur van zijn domein om te gooien en vanaf 2000 volledig de biologische toer op te gaan. De gebroeders Puzelat van Clos Tue-Boeuf stonden hem bij met raad en daad. Chaptaliseert nooit, gebruikt geen vreemde gisten en beperkt het gebruik van sulfiet tot een minimum. Slechts een klein percentage van de druiven wordt ontsteeld. Erg lange opvoeding en dat is zeer bewust: op deze manier ondergaan de wijnen al wat oxydatie en zijn ze later beter bestand tegen veroudering. Hij gebruikt trouwens een heeluit eenlopend arsenaal van vaten zodat hij de opvoeding kan aanpassen aan het karakter van de wijn. Zijn wijnen hebben wel minimaal een jaar flesrijping nodig om terug tot rust te komen. Sinds de conversie zeer wisselende opbrengsten, met een aantal op dat vlak zeer slechte jaren. Tussen 2002 en 2006 deelde hij een négoce (Les Vins Comté) met Olivier Lemasson. Zeer goede reputatie. 15,75 euro. 100% Romorantin. In de neus calvados zonder alcohol, bij het warmer worden net wat teveel alcohol trouwens; in de mond heel mooi, sappig, appel, was, noten, mooi lang en nog veelbelovend; niet te warm drinken moet een beetje fris zijn (14-15°C) ***

Labouriou, Vin de Table, Domaine de la Sénéchalière, 2009: Domein in St Julien de Concelles. Marc Pesnot. Manuele oogst met triage. Voor de regio uitzonderlijk lage opbrengsten (30 hl/ha). Biodynamisch. Chaptaliseert nooit. Bottelt met weinig of geen sulfiet. Uit protest tegen de lakse regels en de ondermaatse gemiddelde kwaliteit van de Muscadet wijnen, weigert hij om zich als dusdanig te laten erkennen, en hij ligt dan ook al jarenlang in ruzie met de INAO. Ging in 2008 bijna overkop maar werd gered door een Japanse investeerder die de helft van de wijngaarden kocht en Marc in dienst nam. Heel zuivere, eerlijke wijnen, perfect bij oesters en zeevruchten. 11,75 euro. Abouriou druif, een heel zeldzaam geworden bleuwe druif. Mooi fruit met een sterke vleug shampoo (ik weet niet dewelke); in de mond super fruitig, een echte pretwijn ** maar qua drinkplezier ***

Etiquette Bleue, Vin de Table, Pascal Simonutti, 2009: Domein in Mesland. Pascal Simonutti is van opleiding kok en begon met wijnmaken als weekendhobby. Minimale hoeveelheden sulfiet bij het bottelen, niks bij het wijnmaken. 4ha met gamay, gascon en pineau d’aunis. Hoog punkgehalte. Heel origininele, energieke, krokante wijnen in de naturlijke stijl. 12,71 euro. 100% gascon. In de neus boerenerf, kruidnagel; in de mond lekker, recht voor de raaps, een boerke met humor, wine with a smile, tintelend fris, de afdronk deed wat denken aan karmeliet (het bier) ***

La Gautrie, Vin de Table, Christian Venier, 2008: Domein in Candé-sur-Beuvron. 4ha, vooral binnen de aoc Cheverny. Nog steeds een bedrijf in polycultuur en de eigenlijke specialiteit van Christian is het scheren van schapen, waarvoor hij nog geregeld een tijdje weggaat. Gedreven maar ook nogal onstabiel wijnmaker. Gebruikt maceration carbonique en werkt met eenvoudige cementen vaten. Geen filtering, geen sulfiet. 10,29 euro. Helder van kleur; in de neus kaas (op spaghetti bolognaise) en een vleug paprika; fijn, fruitig en elegant, een juffrouwke, heel interessante afdronk ***

Bonnaventure, Chinon AOC, Chateau de la Coulaine, 2008: Domein in Beaumont-en-Véron. Etienne de Bonnaventure. 12ha, sinds 1988 heraangeplant en uitgebreid. Tweederde van de wijngaard ligt op hellingen met klei en kalk, een derde op het plateau met klei en vuursteen. 100% cabernet franc, 35 hl/ha. Met de hand geoogst. Sinds eind jaren 90 goed bezig, met een helder begrip van de juiste rijpingsgraad van de druif. Sinds 1997 volledig bio. Gebrukt eik. Soepele, rijke terroirwijnen. 15,27 euro. Kruidig en een beetje zwoel, fijn; tanninines duidelijk maar fijn en kruidig, een bewaarwijn die zeker nog enkele jaren moet rijpen **

Le Herdeleau, Vin de Table Francais, Domaine des Maisons Brulées, 2007: Domein in Pouillé, Loire. Michel Augé. Grootmeester van de sulfietvrije wijnen. 9ha. Biodynamisch. Grondbewerking en groenbemesting, maar ploegt niet omdat het leven in de toplaag te zeer verstoord. Zeer lage rendementen. Gebruikt uitsluitend natuurlijke gisten. 12,35 euro. 80% pinot noir, 20% gamay. Putteke, later een mooie vlezigheid; tintelend, erg fris, maar veel te jong, echt vechtend, veel beter als hij echt tijd krijgt om te ademen (of te rijpen) **(*)

Les Mortiers, Vinde Table, Le Briseau, 2007: Domein in Marçon. Nathalie Gaubicher en Christian Chaussard. Christian Chaussard is een oude rat die zijn domein in de Vouvray overkop zag gaan, zijn job als leraar-wijnmaker verloor omdat hij wat te fanatiek verkondigde dat je met slechte druiven geen goede wijn kan maken, en compleet in zak en as, werd uitgenodigd om in Zwitserland een wijnhandelaar te helpen bij een opendeurdag: waar hij de veel jongere Zwitserse Nathalie Gaubicher leerde kennen, een actrice met een diploma oenologie, die bij vrienden en familie geld bij elkaar sprokkelde om opnieuw te beginnen. Dat deden ze, maar toen enkele erg slechte oogsten het jonge domein opnieuw op de rand van de afgrond brachten, startten ze een négoce op met aangekochte druiven, Nana vins et Cie. Ondermeer de erg leuke “You Are So..” wijnen komen hier uit. Jong maar zeer dynamisch domein dat zeer karaktervolle, mooie wijnen maakten op een manier die zo losstaat van de tradities dat veel van hun wijnen als Vin de Table worden uitgebracht. De meeste andere vallen onder de kleine appellatie Coteaux du loir. Opgestart met 4ha chenin blanc en pineau d’aunis en nu al 11ha groot. Van bij het begin bio, en sinds 2006 bezig met de conversie naar biodynamiek. Non-interventionisten die niet chaptaliseren, geen sulfiet gebruiken, geen vreemde gisten en geen klaring. Breed gamma. 23,6 euro. Pineau d’Aunis of chenin noir. Peper, paddestoelen en sous-bois, een mooi complex aroma; stevige tannines, veel body, veel karakter, in de kern een blokske intens zwart fruit dat veelbelovend is; een natuurlijke bewaarwijn...en een voorbeeld van het kunnen van Christian Chaussard ***(*)

Conclusie: Het is iets gevaarlijks, die natuurlijke wijnen. Voor je het weet wil je niks anders meer drinken en zeker in wit zijn het fascinerende smaken. Een ronduit schitterende degustatie met absoluut verkooprecord voor de club, overigens. Moet je echt zelf eens proberen ! Je hebt er wel een open geest voor nodig, sommige smaken zijn echt wel verrassend.